• 30 juli 2019

"Waarom gaan deze pioenrozen niet open?" - Gedachten over succesvolle mentoring op de werkplek

U hebt een vaas met wat pioenrozen van de plaatselijke bloemist en u wacht tot ze opengaan, maar dat gebeurt helemaal niet en de knoppen drogen gewoon uit. Komt dit u bekend voor? Mij wel. Ik googelde wat om mijn snijbloemenprobleem op te lossen. En ik kwam tot de ontdekking dat de instructies daarvoor – met een beetje fantasie – verrassend universeel zijn. Want of u het nu gelooft of niet, de verzorging van bloemen en mentoring op de werkplek hebben veel met elkaar gemeen. 

Maak de juiste keuze

“Kies voor ontluikende bloemen als u een boeket koopt. Dan hebt u langer plezier van uw boeket.”

Laten we beginnen met een open deur: als er geen knoppen zijn, hoeft u geen wonderen van bloemen te verwachten. Voor mentoring, leren en alle andere mentale groei is het eveneens belangrijk dat er iets is om mee te beginnen: een bepaalde interesse, een droom of een duidelijk doel. 

Verder moet u bepalen of u meteen de eerste de beste bloemen wilt nemen, of dat u uw boeket met meer zorg samenstelt. Een voorbeeld. Bij Valamis organiseren we momenteel de derde ronde van ons mentoringprogramma. Tijdens de aanvraagprocedure vertelt elke aanvrager ons waarom hij of zij als mentor of mentee wil deelnemen aan dit programma, dat bijna een jaar duurt. Heeft een aanvrager op voorhand goed nagedacht over zijn motivatie en zijn commitment, dan is het gemakkelijker om de juiste mentor te koppelen aan de juiste mentee. Dit versterkt bovendien het commitment voor het mentorprogramma als geheel. De aanvrager moet nadenken over vragen als: Wat is mijn carrièredoel op de lange termijn? Wat is mijn ontwikkelingsdoel op de korte termijn? Met wiens expertise ben ik geholpen?

Zorg voor warmte in de kweekruimte

“De warmte van een föhn lijkt op die van de zon. De knoppen zullen erdoor opengaan.”

Het fundament onder elke succesvolle mentorrelatie is een sfeer van warmte en vertrouwen; een koele sfeer kan de mentorrelatie al in de kiem smoren. Tenzij het mentorprogramma volledig is gestructureerd, is de mentee verantwoordelijk voor de mentorbijeenkomsten. Dat vraagt vaak om een voorzichtig duwtje in de goede richting door op z'n minst de organisator van het mentorprogramma. Ook de houding van de mentor kan voor warmte zorgen. Voor een succesvolle mentorrelatie moeten beide partijen zich niet alleen veilig en gerespecteerd voelen, de mentor moet ook volledig aanwezig en rustig zijn tijdens de mentorbijeenkomsten. En zoals we allemaal weten dat bloemen soms een opfrisser nodig hebben, zo is het goed om de mentorbijeenkomsten af en toe buiten de normale werkomgeving te laten plaatsvinden. 

Creëer een nieuw oppervlak voor opname

“Door de steel af te snijden, krijgt u een nieuw snijoppervlak dat het water beter opneemt. De vaten die het water vanaf het oude oppervlak vervoeren, kunnen al verstopt zijn. Dus met een nieuw snijoppervlak zullen de bloemen langer meegaan.”

Het is de taak van de mentor om het denken van zijn mentee te ondersteunen. De mentor kan hiertoe bijvoorbeeld vragen stellen en de mentee confronteren met uitdagingen en verschillende gezichtspunten om diens denkwereld te verbreden. Het doel van mentoring is niet om iemand te vervolledigen als mens, maar om iemand te ondersteunen bij nieuwe taken en verantwoordelijkheden en hem te helpen om out of de beroemde box te denken. Vastzitten in een mindset of perspectief leidt zelden tot nieuwe inzichten of ontwikkeling. Omgekeerd kan mentoring ook de mentor op nieuwe ideeën en gezichtspunten brengen. Een mentor kan ondersteuning bieden bij het leerproces van de mentee door ernaar te streven diens standpunten te zien en te begrijpen, door nieuwe perspectieven aan te dragen en door vragen te stellen waarop meer dan één antwoord mogelijk is. Eén van de belangrijkste taken van de mentor is om met een open mind te luisteren en mee te doen. 

Er zijn verschillende soorten bloemen

Als u pioenrozen wilt zien bloeien, dan moet u wachten – soms tot het bittere einde – terwijl tulpen in een oogwenk opengaan en vrolijk al het water in hun vaas opdrinken. Op dezelfde manier past bij elke mentee en iedere persoonlijkheid een andere discussiestijl, en heeft elke mentor zijn eigen wijze van begeleiden en vaardigheden delen. Naast zijn instelling en verwachtingen, spelen de eerdere ervaringen en expertise van de mentor een bepalende rol voor de aard en de eindbestemming van de mentorreis. Het belangrijkste is dat iedereen de volle verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen leerproces – daarbij ondersteund door de mentor.

Over bloemen en mentoring

Ik wil dit artikel besluiten met een paar observaties die wèl van toepassing zijn op mentoring, maar niet op pioenrozen (laat staan op andere snijbloemen):

  • Bedenk voordat u mentoring aanvraagt, dat mentoring tijd kost en vraagt om prioritering van vaardigheden. Waarom zou u ook maar starten als mentor en mentee niet bereid zijn om tijd te maken voor hun eigen ontwikkeling?

  • Stel gedeelde regels op. Vertrouwen en openheid zijn sleutelfactoren voor succesvolle mentoring.

  • Probeer als organisator van mentoring met mensen te communiceren en hen effectief te informeren over de aanvraagfase. Verzamel feedback, monitor en zorg ervoor dat u met name de mentors ondersteuning biedt. Vergeet tijdens het programma de actieve communicatie met de deelnemers niet.

  • De mentee is niet de enige die baat heeft bij mentoring; de mentor kan tijdens het proces ook leren en nieuwe gezichtspunten opdoen. Het delen van vaardigheden is geweldig.

Over De Auteur

Riina Siikanen
HRD Specialist, Valamis
Riina heeft een jarenlange ervaring met digitaal leren en competentieontwikkeling. Zij is verantwoordelijk voor de organisatie en monitoring van het mentoringprogramma van Valamis. Rina is gespecialiseerd in corporate learning, learning design, training-planning en competentieontwikkeling. In haar huidige functie zet Riina zich breed in voor de ontwikkeling van competenties, de ondersteuning van teams en supervisors, en de implementatie van nieuwe operationele modellen.